زنبورداری و تولید عسل در ایران

تولید عسل ایران

زنبورداری و میانگین تولید عسل در مناطق مختلف ایران، همچنین مراکز و شرکت های تولید کننده عسل طبیعی، آمار و نمودار های مرتبط در این زمینه و … در این مقاله توسط همکاران ما در شرکت رودین مورد بحث قرار گرفته است.
امروزه برای اکثر تولید کنندگان واقعی عسل اثبات گشته است که عدم مدیریت صحیح زنبورستان ها، فرآوری نامطلوب عسل و سودجویی برخی افراد متقلب باعث شده تا عسل به تدریج ارزش واقعی خود را از دست بدهد و گاهی نیز به صورت صددرصد تقلبی به بازار ارائه گردد.
اما با شناخت دقیق مناطق و قطب های تولید عسل و همچنین سرمایه گذاری مناسب در آن ها تا حدی می توان جبران این خسارت ها را نمود.

مناطق تولید عسل در ایران
به دلیل وسیع بودن کشور و بهره مندی از آب و هوای چهار فصل در یک زمان از سال در مناطق مختلف ایران، به صورت گسترده در اکثر شهرهای خوش آب و هوا انجام می گیرد.
زنبورداران دماوند به دلیل عدم وجود شهد و گرده تا اواسط فروردین، در اواخر زمستان به کرج کوچ می کنند، تا در اوایل اسفند اولین گرده مورد نیاز زنبوران از درختان زبان گنجشک، نارون و بیدمشک تامین شده و سپس درختان میوه (هسته دار، دانه دار) و درختان اقاقیا، گرده و شهد قابل توجهی تولید می کنند.

تولید کنندگان عسل ایران
در اوایل خرداد با گرم شدن هوا گل ها تمام شده و زنبورهای اطراف کرج ضعیف می شوند (به خصوص اگر سمپاشی درختان میوه و محصولات زراعی آغاز گردد)، در این هنگام زنبورداران و تولید کنندگان عسل این منطقه از ایران برای استفاده از درختان گل دار و گیاهان وحشی به نواحی جاجرود و دماوند کوچ می کنند.
اوایل تیر که گیاهان وحشی کوهستان های دامنه جنوبی البرز گل دارد به این نواحی رفته و عسل اصلی خود را از شهد گل های فراوان و معطر آن ها تهیه می کنند.

زنبورداری و تولید عسل در زمستان
بعضی زنبورداران فعالیت خود را وسیع تر کرده و اواسط زمستان به نواحی گرمسیری مانند میناب، جیرفت، جهرم، داراب، دزفول و غیره می روند و در آنجا نیز به زنبورداری و تولید عسل خود ادامه می دهند.
اواخر فروردین به نواحی معتدل گرم و اواسط خرداد به نواحی کوهستانی و سردسیری مانند دامنه های جبال بارز کوه های بختیاری، خوانسار و نواحی ییلاقی اطراف کاشان کوچ می کنند و بدین ترتیب هم تولید عسل بیشتری داشته و هم زنبورهای سالم و قوی تری دارند.
زنبورداری و تولید عسل در خوزستان و آذربایجان
از جمله مناطق مهم زنبورداری و تولید عسل در ایران، استان خوزستان و منطقه آذربایجان می باشد که از لحاظ تعداد کلنی های موجود در آن نیز بیشترین آمار را در مقایسه با سایر مناطق حائز هستند.
زنبورداران خوزستان در تابستان به اطراف بروجرد، کرمانشاه و نواحی مختلف کردستان می روند. اکثر زنبورداران آذربایجانی از ناحیه ای به ناحیه دیگر کوچ نکرده و فقط کندوهای خود را از دشت به کوهستان و بالعکس جابجا می کنند.

 

مقدار یا میزان تولید عسل در ایران از هر کندو
مقدار یا میزان تولید عسل در نقاط مختلف ایران، با توجه به آب و هوا و وضعیت طبیعت و نژاد زنبورعسل متفاوت می باشد. اما به طور کلی در اواخر بهار و اوایل تابستان که گیاهان وحشی دامنه کوهستان ها را فراگرفته و گل دارد عسل اصلی معمولا برداشت می شود.
به طوری که در سال هایی با شرایط جوی مناسب در این موقع از سال، از هر کندو به طور میانگین تا 100 کیلوگرم عسل هم برداشت شده است.
اما در این میان زنبورداران مهاجرتی ممکن است در سراسر سال شرایط مساعد آب و هوایی را فراهم کرده، بچه فراوان گرفته و از هر کندو تا 150 کیلو گرم عسل نیز تولید کنند.

شرکت های تولید کننده عسل در ایران
در ایران مجموعه ها و اشخاص بسیاری به امر تولید عسل مشغول می باشند ولی در این بین کمتر مجموعه ای را می توان یافت که در قالب یک شرکت تولید کننده فعالیت بنماید.
زیرا اکثر شرکت های فعال در موضوع عسل، در امر بسته بندی عسل فعالیت کرده و اصالتا تولید کننده نمی باشند و بیشتر، محصولات تولید کنندگان را خریداری نموده و با نام خود به بازار عرضه می نمایند.

اما تعداد معدودی از شرکت ها همچون مجموعه صنایع غذایی رودین، مبنای کار خود را از تولید کنندگی شروع کرده و بعد از آن با همیاری هم و تعدادی از سرمایه گذاران به امر برندسازی محصولات خود وارد گشته اند.
که این امر به دلیل ارتباط مستقیم تولید کننده با جامعه هدف و در نتیجه حذف واسطه ها و پایین آمدن قیمت های تمام شده، به نفع مصرف کننده نهایی نیز خواهد بود.
منبع: صنایع غذایی رودین

مقدار مجاز مصرف عسل طبیعی در روز

مصرف عسل طبیعی

مقدار یا میزان مجاز و مناسب مصرف عسل طبیعی در طول روز (روزانه)، براساس معیارهای خاصی همچون سن (کودکان یا بزرگسالان)، وضعیت جسمانی (سالم یا بیمار)، سابقه بیماری (دیابتی و …) و … تعیین می گردد.
عسل کربوهیدراتی است که خیلی زود حل و جذب می گردد و مصرف زیاد آن موجب بالا رفتن قند خون شده و روی فعالیت طبیعی غده های لوزالمعده تاثیر می گذارد.
بنابراین قبل از مصرف عسل در قالب دارو ابتدا شخص بایستی بداند تا چه مقدار تحمل جذب و هضم کربوهیدرات ها را دارد و یا بعبارتی مقدار مجاز مصرف عسل در روز برای او چه میزان است.

این مقدار در افراد مختلف فرق می کند؛ از نظر دارویی بهتر است عسل به صورت محلول مصرف شود. آزمایش ها نشان داده اند که مصرف روزانه عسل به عنوان دارو بهتر است به صورت زیر باشد:
– برای افراد بالغ در یک شبانه روز 100 تا 200 گرم (بهتر است به مقادیر مساوی برای صبح، ظهر و شب تقسیم شود)
– برای کودکان و خردسالان در طول روز 30 گرم یا 3 قاشق چای خوری (وزن تقریبی یک قاشق چای خوری عسل 10 گرم، قاشق مرباخوری 20 گم و قاشق غذاخوری 40 گرم است)
منبع: صنایع غذایی رودین

چگونگی فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل طبیعی

تولید عسل طبیعی

چرخه تولید عسل طبیعی یک فرایند بسیار پیچیده و زمان بر می باشد که توسط زنبورعسل انجام می گیرد و در این مقاله همکاران ما در شرکت رودین چگونگی فعالیت زنبورعسل را برای تولید عسل به طور کامل بررسی کرده اند.
عسل که زمانی به عنوان غذای خدایان ذخیره می شد، در بین مردم جهان شهرت زیادی دارد و ما با حفظ کیفیت بالای آن می توانیم این شهرت را حفظ کنیم. در ادامه سعی کرده ایم به این سوال جواب دهیم که زنبورعسل چگونه عسل را تولید می کند.

تولید عسل طبیعی توسط زنبورعسل
جمع آوری شهد و تولید عسل طبیعی، توسط زنبورعسل کارگر انجام می گیرد و این موجود همچنین برای تولید عسل طبیعی حداکثر تا فاصله 13 کیلومتری پرواز می کند و دامنه فعالیت آن تا حدود 130 کیلومتر می باشد.
ولی اگر منابع شهد کافی در دسترس باشد ترجیح می دهد در فاصله 200 تا 500 متری پرواز کند. باید توجه داشت که پرواز زنبورها به فاصله های دور اقتصادی نبوده زیرا معادل شهد جمع آوری شده انرژی مصرف می کنند.
انتشار زنبوران دو زنبورستان مجاور دارای قاعده خاصی نیست ولی وقتی یکی از محققین دو گروه کندوهای زنبورعسل را در یک باغ سیب در فاصله 250 متری قرار داد، تراکم زنبورهای کارگر هر گروه در مجاورت کندوهای خود بیشتر بود ولی به تدریج با زیاد شدن فاصله، تراکم کمتر گردید به این ترتیب زنبورها برای خود منطقه نفوذ تشکیل می دهند.

فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل
فعالیت زنبورعسل برای تولید عسل همواره و بی وقفه می باشد، به طوری که گاها حتی زنبورها در میان روال این کار عمرشان به پایان رسیده و با کیسه ای پر از شهد گل بدون اینکه بتوانند به کندو رسیده و آن را تحویل دهند، می میرند.
سرعت پرواز زنبوران کارگر به سمت کندو در حدود 32 km/h بوده ولی سرعت آن ها هنگام دور شدن از کندو در حدود 18 km/h است، زیرا در زمان خارج شدن از کندو مدتی از وقتش را بابت پیدا کردن منابع جدید صرف می کند.
سرعت پرواز زنبوران در عکس جهت باد بیشتر از هنگامی هست که در جهت آن است، چرا که از تلاش ارادی خود جلوگیری کرده و فقط خود را در راستای وزش باد قرار می دهند؛ ولی در عکس جهت باد برای مقابله با آن ناگزیر بر سرعت خود می افزایند.
اگر سرعت باد بیش تر از 20 km/h باشد از پرواز زنبوران جلوگیری می شود.

مراحل یا نحوه تولید عسل
زنبورهای عسل هنگام پرواز بارهای شهد و گرده را تلغیظ نکرده و فقط مقداری آب به وسیله ترشح غدد (بزاق) به آن ها می افزایند و بعد از ذخیره در کندو بوسیله زنبورهای پرستار و با توجه به دمای ثابت 35 درجه ای داخل کندو، عسل تولید می شود.
به عبارت دیگر مراحل یا نحوه تبدیل شهد گل ها به عسل و تولید عسل عبارتست از:
1. تبخیر فعال و غیرفعال رطوبت یا آب موجود در شهد
2. افزودن بزاق زنبورعسل بدان که شامل آنزیم هایی چون اینورتاز، دیاستاز، گلوکز اکسیداز، پرولین و … می باشد و موجب واکنش های شیمیای مناسب در عسل نهایی تولید شده می گردد.
به عبارتی این آنزیم ها تنها مواد باارزش داخل عسل می باشند که علاوه بر مفید بودن خود آن ها برای انسان، موجب فعل و انفعالات خاصی همچون تبدیل قندهای مضر به مفید در داخل عسل می گردند.

چرخه و فرایند تولید عسل در کندو
چرخه و روال تولید عسل در خارج از محیط کندو امکان پذیر نبوده و تنها در داخل کندوی عسل و با دمای مناسب آن این فرایند انجام شدنی می باشد.
به طوری که یکی از محققین در سال 1980 علت تغییر شکل قندها را در عسل چنین بیان کرده است:
تنها در داخل کندو و با دمای کندو (30 درجه سانتی گراد یا بیش تر) زنبورها با تبدیل ساکارز به گلوکز و فروکتوز می توانند محلولی از قندها با غلظت بالا، همچنین اشباع شده، با 18% رطوبت (آب) تولید کنند.
چرا که با این کار اولا عسلی که ذخیره شده توسط تخمیر فاسد نمی شود، و ثانیا بدین وسیله غذایی کم حجم تر و پر انرژی تر (بنام عسل) را ذخیره می کنند؛ ولی در خارج از کندو این توانایی برای زنبورها بالطبع وجود نخواهد داشت.
منبع: صنایع غذایی رودین

روش های صحیح نگهداری و ذخیره عسل طبیعی

ذخیره عسل طبیعی

چگونه عسل طبیعی را نگهداری کنیم، نحوه یا طرز نگهداری آن، بهترین مکان و روش های صحیح فراوری، نگهداری و ذخیره عسل را در ادامه به طور مفصل بررسی خواهیم کرد.
عسلی که در شان به خوبی عمل آوری شده حداکثر طعم و مرغوبیت را داشته و هرگونه تغییری توسط ما می تواند صدمه زیادی به آن بزند، میزان این آسیب بستگی به روش عمل زنبوردار و کلیه دست اندرکاران تهیه و فروش عسل دارد.

روش های فرآوری و ذخیره عسل
عسل های خام طبیعی مشتریان زیادی دارد، ولی بازار امروز متقاضی عسل تخمیر نشده با وضعیت فیزیکی مطلوب است. گاهی برای رسیدن به این اهداف، وضعیت و طعم خوب عسل از بین می رود. البته با عملیات مناسب می توان طعم کامل و عطر اصلی عسل را حفظ کرد.
حرارت تنها روش عملی برای فراوری، ذخیره کردن و جلوگیری از تخمیر و آلودگی عسل است ولی می تواند کیفیت آن را نیز کاهش دهد. زمان و دما همواره باید تحت کنترل دقیق باشد و پس از حرارت دادن عسل بلافاصله خنک شود.

بهترین راه یا روش برای نگهداری عسل
بهترین راه برای نگهداری عسل، روش سریعی است که عسل در یک سیستم بسته به سرعت حرارت دیده و پس از عبور از صافی سریعا خنک شود، در این روش عسل در کمترین زمان حرارت دیده و رایحه فرار آن حداقل کاهش را دارد. سرد کردن سریع عسل تغییر رنگ و طعم ناشی از حرارت را به حداقل می رساند.
در این روش طی دوره های کوتاه تر از حرارت بیشتر استفاده می شود. عسل باید قبل از گرم شدن صاف شود تا در اثر حرارت با مواد اضافی، واکنش انجام نداده و طعم و رایحه آن از بین نرود.

ذخیره و نگهداری عسل به مدت طولانی
امروزه در تجارت جدید، عسل به صورت محصولی فصلی نبوده بلکه در تمام طول سال در دسترس است، به همین دلیل کیفیت ذخیره سازی و نگهداری آن اهمیت ویژه ای دارد.
عسل صادراتی ممکن است قبل و بعد از حمل در محلی ذخیره شده و یا برای مدت طولانی در مناطق استوایی توقف داشته باشد، بنابراین گاهی تغییر عمده ای در رنگ و کیفیت طعم عسل رخ می دهد که باعث صرف نظر کردن از حمل آن به مقصد اصلی خواهد شد. این تغییر که در مدت ذخیره عسل اتفاق می افتد به طور دقیق بررسی شده است.


بهترین شرایط نگهداری عسل

برای یافتن بهترین شرایط نگهداری و ذخیره عسل، تحقیقات زیادی انجام گرفته که در ادامه به تعدادی از آن ها اشاره خواهد شد.
یکی از محققین نشان داد که استفاده از حرارت برای عمل آوری عسل تیره شدن آن را تسریع می کند، همچنین نشان داد که تغییرات ناشی از حرارت در مدت ذخیره سازی عسل نیز ادامه داشته و به ویژه به تولید Hmf و تضعیف آنزیم های عسل منجر می شود.
تعدادی از محققین تاثیر دماهای عادی (23 تا 28 درجه سانتی گراد) بر عسل ذخیره شده به مدت 1.5 تا 2 سال را مطالعه کردند؛ نتایج آماری نشان داد که تمام مواد عسل تقریبا تغییرات عمده ای داشته اند به طوری که طی 2 سال 13% دکستروز و 5% لوولوز به سایر هیدروکربن ها تبدیل شده اند و ساکارز 73%، سایر دی ساکارید های 68% و قندهای پیچیده تر 13% افزایش یافته اند، دیاستاز در هر ماه حدود 3% کاهش داشته و اسیدیته کل هر ماه 0.5% افزایش داده است.

مدت زمان نگهداری عسل
یکی از مهم ترین عوامل موثر در ذخیره و نگهداری عسل، مدت زمان آن می باشد. به طور مثال مایع شدن عسل شکرک زده در ذخیره طولانی، تغییر قندها را نشان داده و عسل شکرک زده در این شرایط (ذخیره طبیعی) نرم و مایع می شود، این گونه تغییر شکل عسل قابل بازگشت به حالت اولیه نیست، زیرا کاهش میزان دکستروز، نسبت دکستروز به آب را تغییر داده است.
تاثیر ذخیره سازی در دمای 25 درجه سانتی گراد بر میزان hmf و اینورتاز مشابه است به طوری که اینورتاز تقریبا دو برابر سریع تر از دیاستاز کاهش یافته و میزان hmf از محدوده استاندارد codex تجاوز می کند و پس از یک سال ذخیره در دمای 27 درجه سانتی گراد به 40 میلی گرم در یک کیلوگرم عسل می رسد.

بهترین دما برای نگهداری عسل
اگر عسل در دماهای پایین تر ذخیره شود، مشکلات مطرح شده در بالا برای نگهداری عسل کاهش می یابد و برای کاهش هرچه بیشتر تغییرات در محل بهترین دما 10 درجه سانتی گراد می باشد.
عدم استفاده از دماهای بیشتر از 15 درجه سانتی گراد مزایای زیادی دارد و عسلی که سال ها در دمای بسیار پایین نگهداری شده از تازه ترین عسل ها نیز قابل تشخیص نمی باشد.
باید توجه داشت که دماهای بین 10 تا 15 درجه سانتی گراد احتمال شکرک زدن و تخمیر را افزایش می دهد. همچنین نگهداری عسل حتی برای مدت کوتاه در دمای بالاتر از 27 درجه سانتی گراد مضر است، زیرا رنگ، طعم و میزان آنزیم های عسل را به سرعت تغییر می دهد.
منبع: صنایع غذایی رودین

معنی عسل و شهد گل

شهد گل عسل

عسل یا شهد؛ معنی و موارد استفاده از آن ها؛ خاصیت، ویژگی ها و عوامل تاثیر گذار در تولید عسل طبیعی و شهد گل ها، به طور کامل و جامع در این مقاله توسط تیم تخصصی ما در شرکت رودین مورد بررسی قرار گرفته است.
برای شناخت عسل طبیعی ابتدا باید منشا تولید آن یعنی شهد را بشناسیم همچنین برای شناسایی عسل ها ابتدا باید چگونگی تولید و ترکیبات آن را بدانیم. با توجه به این که ماده اصلی عسل شهد است اولین قدم در این زمینه شناخت شهد است که به شرح آن می پردازیم.

شهد عسل چیست؟
شهد یا نوش گیاهان، شربت رقیقی است که از سلول های مخصوصی به نام سلول های شهدزا ترشح می شود. این سلول ها معمولا در داخل گل ها بوده ولی در بعضی گیاهان مانند پنبه در سایر قسمت های گیاه حتی روی دمبرگ و برگ و گاهی به صورت چندین سلول شهدزا در بن گلبرگ ها، قاعده کاسبرگ ها و روی برگ ها قرار دارند که به آن ها سلول های شهدزای خارج از گل می گویند.
ترکیبات شهد، قند، آب و همچنین مواد پروتئینی، مواد معدنی، دیاستازها، مواد رنگی و مواد معطره است، مقدار این مواد بسته به شرایط آب و هوایی و نوع گیاه فرق می کند. غلظت مواد قندی شهد در گیاهان فرق داشته و حتی در یک گیاه تحت شرایط آب و هوایی متفاوت است.

موقع شهد عسل
جهت ترشح شهد بایستی سلول های غده های شهدزا آب بسیاری جذب نمایند. شهد گیاهان پس از ترشح در اثر تبخیر غلیظ شده و با مایع داخلی غدد شهدزا اختلاف فشار اسمزی پیدا می کند که در نتیجه شهد ترشح می شود و در این موقع است که بیش ترین شهد برای تولید عسل در گیاه یافت می شود و هرچه این اختلاف بیشتر باشد شهد زیادتری ترشح می شود.
ترشح شهد در حقیقت عاملی برای کاهش فشار اسمزی شیره نباتی گیاه است.

عسل و شهد
عواملی که در ترشح شهد گل ها و تولید عسل موثرند عبارتند از:
1. نوع گیاه: تولید شهد در گیاهان متفاوت است. اکثر گیاهان زینتی به خصوص آن ها که گل های پرپر دارند مانند رز، کوکب، دادودی، آهار و غیره شهد بسیار کمی دارند. گل های سیب زمینی، گوجه فرنگی، چغندرقند و تعداد دیگری از محصولات زراعتی کمتر مورد توجه زنبورعسل هستند. گیاهانی مانند اسپرس، یونجه، گندم سیاه، انواع شبدر، پنبه، تعدادی از کدوئیان، شکوفه بعضی از درختان میوه مانند سیب، بادام و سایر گیاهان هسته دار، مرکبات و تعداد زیادی از گیاهان وحشی مانند آویشن، کاکوتی، انواع تمشک، سماق، زیرفون، اقاقیا و کنگر وحشی از منابع با ارزش شهد می باشند.
2. رطوبت و نوع خاک: نوع خاک و قدرت نگهداری آب برای تولید شهد در گیاهان اهمیت زیادی دارد. کمبود رطوبت و خشکی خاک از ترشح شهد جلوگیری می کند رطوبت زیاد خاک باعث شادابی گیاه شده و آب کافی در اختیار سلول ها شهدزا قرار می دهد. بارندگی شبانه همراه با روز گرم و آفتابی ترشح شهد را به قدری زیاد می کند که به قول یک زنبوردار آمریکایی ” مثل این است که رودی از عسل به سمت کندو جریان یابد”. بارندگی های پاییزه و زمستانه در نواحی کوهستانی ذخیره آب زیرزمینی را افزایش داده و در بهار و تابستان سال بعد تولید عسل را به نحو قابل توجهی افزایش می دهند.
3. کاهش ناگهانی حرارت در بهار و تابستان: این مسئله حتی همراه با بارندگی نیز ترشح شهد را متوقف می کند. اغلب بارندگی و سپس کاهش حرارت به مدت چند روز در کوهستان هایی با پوشش گیاهان وحشی گل دار زیاد، می تواند تبدیل نشاسته به قند را در گل ها در اثر حرارت پایین کاهش دهد و باعث تلفات شدید زنبورها به علت بی غذایی گردد.
4. بادهای گرم و تند: باعث تبخیر سریع در سلول های گیاهی شده و ترشح شهد را به شدت کم می کند.
5. نور: در هوای ابری و مه ترشح شهد کم می شود ولی نور کافی به خصوص بعد از یک بارندگی با هوای نسبتا گرم ترشح شهد را چندین برابر می کند.

کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل
تحقیقات نشان داده است که کاربرد جمع آوری شهد در زندگی زنبورعسل بسیار بوده، به طوری که همواره زنبور در حین جمع آوری شهد تجربه می اندوزد.
محققان مشاهده کردند که زنبوران تازه کار به خوبی نمی توانند از گل های یونجه یا ماشک شهد جمع آوری کنند، آنها خرطوم خود را ناشیانه وارد جام گل کرده و باعث آزاد شدن پرچم و مادگی می شدند، اغلب خرطوم آنها بین اندام ها گیر کرده و برای رهایی باید مدتی تلاش کنند.
گاهی اندام های گل به شدت به آن ها خورده و می گریزند ولی آن ها به تدریج روش صحیح را می آموزند به طوری که خرطوم خود را از پهلو وارد گل کرده و شهد جمع آوری می کنند.
وقتی شهد گل ها کم می شود بین زنبوران کارگر کندوهای مختلف رقابتی به وجود آمده و حتی به یکدیگر تنه می زنند تا زودتر به منبع غذا برسند.
زنبوران یک منطقه همواره در جستجوی منابع جدید هستند تا در یک ناحیه به خصوص متمرکز نشوند. زنبوران گونه های مختلف گیاهی را از نظر کیفیت و کمیت شهد و گرده به خوبی می شناسند.
طبق مشاهدات محققان زنبوران کارگر به ترتیب اکلیل الملک، شبدر، یونجه و مخصوصا شبدر قرمز را براساس مقدار و نوع مواد قندی آن ها ترجیح می دهند.
زنبور کارگر اغلب در یک جهت به خصوص پرواز کرده و از ملاقات مناطق مشابه در جهات دیگر صرفنظر می کند قدرت یادگیری و جهت یابی زنبورهای کارگر با سن آن ها رابطه مستقیم داشته و زنبورهای مسن تر قدرت جهت یابی بهتری دارند.

پوشش گیاهی مناطق در تولید شهد و عسل
مناطق کوهستانی با آب و هوای معتدل و پوشش گیاهی فراوان شهد خوبی داشته و برای پرورش زنبورعسل و تولید عسل مناسب است ولی مناطق دشت پوشش گیاهی کافی نداشته و دارای بادهای گرم و خشک تابستانی است که برای پرورش زنبورعسل چندان مناسب نیست.
اغلب گیاهان زینتی فاقد شهد کافی بوده و اکثر گیاهان زراعی (به خصوص گیاهان سم پاشی شده) نیز برای زنبورهای عسل مناسب نیستند. در صورتی که برای گرده افشانی محصولات نیاز به زنبور عسل و سایر حشرات گرده افشان باشد، باید در نحوه کاشت، داشت و برداشت دقت شود.

فواید حداکثر بهره برداری از شهد در تولید عسل
در بعضی مزارع مانند یونجه و اسپرس که برداشت کمی بعد از گل دهی انجام می شود، زنبوران به طور ناگهانی دچار کم غذایی می گردند. کشت وسیع و در یک تاریخ موجب می شود تا زنبورها در مدت کوتاهی با شهد فراوانی روبرو شوند و نتوانند حداکثر بهره برداری را نموده و گرده افشانی مطلوبی انجام دهند و بلافاصله پس از پایان گل دهی دچار کم غذایی می شوند.
کشت های متناوب با فواصل مشخص و دقت در برداشت نباتاتی مانند یونجه و اسپرس می تواند مدت بهره برداری زنبورعسل را از آن ها طولانی تر نماید.
پوشش گیاهی دشت، نواحی نیمه گرمسیری و نواحی کوهستانی اختلاف داشته و فصل گل دهی آن ها متفاوت است. شناخت پوشش گیاهی و فصول تولید شهد و گرده گیاهان اهمیت و فواید زیادی داشته و به زنبورداران کمک می کند تا با جابجایی به موقع کندوها حداکثر استفاده از منابع گیاهی بنمایند و تولید عسل مناسب تری داشته باشند.

استانداردهای قند رطوبت و اسیدیته عسل طبیعی

قند عسل طبیعی

استانداردهای جهانی عسل برای صادرات و سایر استفاده ها در موسسه های معروفی چون کدکس تعریف شده و در این جدول ها استاندارد قند، رطوبت و اسیدیته عسل طبیعی از مهمترین معیار ها می باشند.
اولین تعریف عسل در قانون اولیه سازمان غذا و دارو سال 1906 به شرح زیر است:
عسل عبارت است از شهد و ترشحات طبیعی ساکارین گیاهی که توسط زنبور در شان جمع آوری، اصلاح و ذخیره می گردد، دارای چرخش به سمت چپ بوده و حاوی کمتر از 25 درصد آب، کمتر از 0.25 درصد خاکستر و کمتر از 8 درصد سوکروز است.

استاندارد جهانی عسل
قانون غذا، دارو و مواد آرایشی در سال 1938 جانشین قانون قبلی شد و تعریف کاملی از مواد غذایی ارائه کرد (که شامل عسل نشد). سازمان غذا و داروی آمریکا تعریف رسمی برای عسل ارائه نکرده است هر چند برای عسل استاندارد کلی و جهانی وجود ندارد ولی از نظر نام گذاری و شناسایی عسل های مصنوعی و تقلبی از قوانین کلی مواد غذایی پیروی می کند (مانند افزودن مواد اضافی و قند اضافی).
البته بسیاری از کشورها برای محصول عسل استاندارد های ویژه ای دارند که در زیر توضیح داده می شوند.

جدول استاندارد عسل
تعاریف استاندارد جهانی عسل و توصیف بخش های آن متفاوت بوده و به شرح جدول زیر است:
1. از نظر کاهش ظاهری قند: افزودن عسل blackboy بیش از 53%
2. میزان رطوبت: افزودن عسل شبدر کمتر از 23%
3. از نظر میزان ظاهری ساکارز: کمتر از 10%
4. تغییرات از نظر فعالیت دیاستاز:
پس از مخلوط شدن و عمل آوری بیش از 3
از نظر میزان Hmf کمتر از 60 میلی گرم در کیلوگرم
فعالیت دیاستاز و میزان Hmf از مهمترین عوامل تغییرات در عسل طبیعی می باشند.

موسسه استاندارد عسل طبیعی
بخش استاندارد های کشاورزی قوانین خاصی برای عسل استخراج شده و عسل شان تعیین کرده است. این استاندارد ها پایه و اساس فروش عسل طبیعی بوده و برای برنامه های کنترل کیفی و تعیین مقدار وام برای زنبورداران بوده و به عنوان دستورالعملی برای بازرسی عسل توسط خدمات بازرسی کشور می باشند.
در موسسه استاندارد عسل، استانداردهایی برای عسل استخراج شده از جمله عسل شکرک زده، عسل شان، شان با قاب کم عمق، شان بریده شده و یا کل شان عسل وجود دارد. سال 1951 قوانینی برای درجه بندی عسل های استخراج شده تعیین شد و در 23 آوریل 1985 اصلاح گردید تا پاسخگوی تولید کنندگان و مصرف کنندگان عسل برای تفکیک عسل هایی با کیفیت مختلف باشد.
استانداردهای جدید نشان دهنده دو روش استخراج یعنی عسل صافی شده و عسل تفکیک شده است و در هر مورد معیار درجه بندی خاصی وجود دارد ولی برای تعیین شفافیت عسل تفکیک شده معیاری در دست نیست. برای هر روش استخراج 4 درجه A، B، C و زیر استاندارد وجود دارد.
به طور کلی رنگ عامل درجه بندی نبوده و عوامل اصلی در آمریکا به شرح زیر می با شند:
درجه A یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن 90 است.
درجه B یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن 80 است.
درجه C یعنی کیفیت مناسب عسل استخراج شده که حداقل امتیاز آن 70 است.
زیر استاندارد یعنی عسل استخراج شده که کیفیت آن به C نمی رسد.


استاندارد کدکس عسل برای صادرات

مجمع Codex Alimentarius سازمان کشاورزی و مواد غذایی (UN) استانداردهایی را برای صادرات و یا تجارت بین المللی عسل (استاندارد کدکس عسل) تعیین کرده ولی آمریکا این استانداردها را نپذیرفته است. البته بیشتر کشورهای وارد کننده این استانداردها را پذیرفته اند.
خلاصه ای از مقادیر ترکیبات ضروری عسل در این استاندارد برای صادرات:
1. از نظر حداقل قند ضروری
عسل شکوفه بیش از 65%
عسل عسلک و مخلوط با عسل شکوفه بیش از 60%
2. میزان رطوبت کمتر از 21%
3. میزان ظاهری ساکارز کمتر از 5%
4. مواد جامد غیر حلال در آب کمتر از 0.1%
5. میزان مواد معدنی (خاکستر) کمتر از 0.6%
عسل عسلک و مخلوط با عسل شکوفه کمتر از 0.1%
6. اسیدیته کمتر از 40meq/Kg
فعالیت دیاستاز و میزان Hmf
پس از عمل آوری و مخلوط شدن بیش تر از 8 میلی گرم در کیلوگرم به شرط آنکه Hmf کمتر از 40 میلی گرم در کیلوگرم باشد.
در عسل با آنزیم کم و برای خانواده مرکبات بیش از 3 به شرط آنکه Hmf کمتر از 15 میلی گرم در کیلوگرم باشد.

استاندارد عسل صادراتی
بدیهی است هر صادر کننده ای باید عسل را طبق استانداردهای مورد قبول کشور مقصد رعایت نماید. این استاندارد ها شامل جزئیات کافی ترکیبات عسل و همچنین روش های تحلیلی اندازه گیری آنها است.
منبع: صنایع غذایی رودین